Ο ρόλος της Περιφερειακής Τηλεόρασης στην Περιφερειακή Ανάπτυξη

share on:

Του Θύμιου Καρα’ί’σκου (*)

Επιτρέψτε μου να τονίσω ότι θα προσπαθήσω να προσεγγίσω το θέμα όχι ως ειδικός για τον τομέα της Τηλεόρασης αλλά ως  πολίτης και ταυτόχρονα άνθρωπος της Αυτοδιοίκησης, που θα καταθέσω την άποψή μου, υπό το πρίσμα κυρίως του τηλεθεατή.

Η δύναμη του μέσου και της εικόνας έχει αναγνωριστεί, από όλους τους ειδικούς στην επικοινωνία.

Είναι γνωστό ότι η τηλεόραση για πολλά-πολλά χρόνια μονοπώλησε το ενδιαφέρον του κόσμου ως το κύριο μέσο ενημέρωσης και ψυχαγωγίας. Έχοντας ένα μεγάλο όπλο… αυτό της ΑΜΕΣΟΤΗΤΑΣ, καθιερώθηκε στην καθημερινότητα του κόσμου, παρακάμπτοντας ταυτόχρονα το μέχρι τότε μονοπώλιο των εφημερίδων και των περιοδικών στην ενημέρωση.

Βασικά της προτερήματα, η ΑΜΕΣΟΤΗΤΑ και το μηδενικό κόστος. Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ αλλά και η ψυχαγωγία. Βασικά χαρακτηριστικά, που μέσα σε χρόνο ρεκόρ την απογείωσαν στα μάτια του κόσμου.

Δεν είναι το θέμα σήμερα να προσπαθήσουμε να αποτυπώσουμε την τηλεόραση ούτε ως μέσο ενημέρωσης, ούτε ως μέσο ψυχαγωγίας.

Αν το επιχειρήσουμε θα είμαστε εκτός θέματος.

Σήμερα είμαστε εδώ για να αποτυπώσουμε αυτή καθαυτή την έννοια του περιφερειακού τηλεοπτικού τοπίου, που ορισμένοι τεχνηέντως το συγχέουν με εκείνο το οποίο υπάρχει στο κέντρο και λειτουργεί σε πανελλαδική κλίμακα.

Κάνοντας σε αυτό το σημείο μια παρένθεση… θα έλεγα ότι κατά την συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, τα τοπικά ΜΜΕ όπως συνηθίζουμε να λέμε και συγκεκριμένα η Περιφερειακή Τηλεόραση, λειτούργησε προσθετικά. Ήρθαν δηλαδή για να καλύψουν το κενό που υπήρχε στην Αθηνοκεντρική ενημέρωση και ψυχαγωγία, αφιερώνοντας πολύτιμο τηλεοπτικό χρόνο για τα προβλήματα, τα θέματα και τις ειδήσεις της Περιφέρειας. Δηλαδή της τοπικής κοινωνίας του τηλεθεατή, που μέχρι εκείνη τη στιγμή κανένας δεν είχε μπει στην διαδικασία αυτή.

Η Περιφερειακή Τηλεόραση ούτε ξεκίνησε ούτε είναι η ουρά μιας εθνοκεντρικής ανάγκης. Δεν είναι ένα επικοινωνιακό εργαλείο, που προέκυψε από έναν κακό μιμητισμό.

Η περιφερειακή τηλεόραση ξεκίνησε από τον ρομαντισμό των πρωτοπόρων αλλά και την ανάγκη της κοινωνίας. Ξεκίνησε κυρίως για να καλύψει αυτές καθ’ αυτές τις ανάγκες της κοινωνίας για έκφραση. Να απαντήσει στον αποκλεισμό της ενδοχώρας από το τηλεοπτικό τοπίο.

Άλλωστε δεκαετίες τώρα έχει επιβληθεί ότι «είδηση είναι ότι παράγεται σε απόσταση 1000 m από την πλατεία Συντάγματος». Τι σχέση όπως μπορούν να έχουν όλα αυτά με το τι συμβαίνει στη Λαμία, τη Χαλκίδα και τη Λιβαδειά ή αν θέλετε στη Καστανιά της Υπάτης στα Άγραφα ή ακόμα στην Κάρυστο, στην Κύμη ή στη Ιστιαία; Καμία σχέση. Άλλωστε δεν έχουμε κάθε μέρα Μαντούδι και Θεολόγο. Η ενδοχώρα δεν υπάρχει μόνο για τα προβλήματα, τις πυρκαγιές, τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Υπάρχει και πριν και μετά.

Η τηλεόραση ήρθε να υπηρετήσει μια αναγκαιότητα της δεκαετίας του 80 που άκουγε σε δυο χαρακτηριστικές λέξεις. Τοπική δημοσιότητα.

Μέσα στις δύο αυτές λέξεις κρύβεται μια ολόκληρη δυναμική της κοινωνίας, που ζητά έκφραση.

Η Περιφερειακή Τηλεόραση έτυχε ευρείας αποδοχής. Ήταν κάτι το πρωτόγνωρο… Ο κάτοικος της μικρής πόλης, του χωριού αλλά και της γειτονιάς, είχε πλέον «τηλεοπτικό» ρόλο και προπάντων «φωνή».

Η Περιφερειακή τηλεόραση όμως ήρθε να καλύψει και άλλη μια ανάγκη.

Η συνεχής αποσυγκέντρωση του κράτους – για να μην πω αποκέντρωση και παρεξηγηθώ – απαιτεί και δομές δημόσιου έλεγχου, και πολύ περισσότερο κοινωνικού ελέγχου.

Αναδείχτηκε ως ανάγκη τόσο η Περιφερειακή Τηλεόραση  όσο και τα υπόλοιπα μέσα Περιφερειακά ενημέρωσης, για να θεμελιώσουν το Δημοκρατικό δικαίωμα στην έκφραση.

Αν βεβαίως μιλήσουμε για τις θεμελιώδεις αρχές της τοπικής δημοσιότητας, όπως την έχουν εμπνευστεί άνθρωποι που την έχουν υπηρετήσει ή όπως την έχει περιγράψει, αλλά και άνθρωποι που έχουν υπηρετήσει την τοπική αυτοδιοίκηση, αβίαστα προκύπτει ότι η Δημοκρατική λειτουργία  της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι συνυφασμένη και με την διεύρυνση του κοινωνικού ελέγχου, της δημόσιας κριτικής, τη διεύρυνση του διαλόγου στο πεδίο των πολιτικών που ασκούνται σε τοπικό ή υπερτοπικό επίπεδο.

Η Περιφερειακή τηλεόραση όμως πορευόμενη και μαθαίνοντας μέσα από τα λάθη της αιφνιδίασε και αιφνιδιάστηκε.

Αιφνιδίασε εκεί όπου η παρουσία της στην τοπική πραγματικότητα, ήταν συνυφασμένη με ένα πλαίσιο αρχών και με άξονα τον απόλυτο σεβασμό στη δημοσιογραφική δεοντολογία.

Αιφνιδίασε ακόμη γιατί ο ρομαντισμός, η μεγάλη θέληση, η πίστη σε αυτό που έκαναν οι πρωτεργάτες, ξεπερνούσε ακόμη και το έλλειμμα της γνώσης για το μέσο.

Ξεπερνούσε ακόμη και θεμελιώδεις κανόνες επικοινωνίας, ξεπερνούσε κυρίως τις τεχνικές ελλείψεις για τη μετάδοση προγράμματος, ξεπερνούσε ακόμα κι αυτή καθ’ αυτή την πολύχρονη εμπειρία των ειδικών.

Οι πρωτεργάτες χωρίς ακόμα και τα αναγκαία κεφάλαια, προσπάθησαν να διαμορφώσουν ένα τοπίο, το οποίο πραγματικά το είχε ανάγκη και η τοπική δημοσιότητα και η τοπική κοινωνία.

Αιφνιδιάσθηκε ωστόσο και η ίδια, κυρίως από το μέγεθος της αποδοχής και της εμπιστοσύνης που της έδειξαν και δείχνουν οι πολίτες.

Αιφνιδιάστηκε από αυτές καθ’ αυτές τις τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες σε κάθε περίπτωση έπρεπε να παρακολουθήσει.

Αιφνιδιάστηκε από έναν κακό μιμητισμό των μοντέλων του κέντρου, σε περιφερειακό επίπεδο.

Αιφνιδιάστηκε ακόμη από αυτή καθ’ αυτή τη δύναμη των εξελίξεων, καθιστώντας την διαχείριση της τηλεόρασης ως μέσο, ένα πολύ ακριβό λειτούργημα.

Ο ρομαντισμός αντάμωσε την επιχειρηματικότητα και σήμερα θα πρέπει να κάνουμε λόγο για δομημένες επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν την ανάγκη του σεβασμού μας.

Για δομημένες επιχειρήσεις οι οποίες προσπαθούν να παρακολουθήσουν τις τεχνολογικές εξελίξεις και στο επίπεδο της εκπομπής, αλλά και στο επίπεδο των υποδομών.

Ετσι η περιφερειακή τηλεόραση μεγαλώνει και ωριμάζει, μέσα στις συνθήκες που διαμορφώνονται σε ένα περιφερειακό κοινωνικό περιβάλλον. Θα πρέπει να νιώθουμε από τους τυχερούς, ως Στερεά Ελλάδα, με τη δυνατότητα διαχρονικά να διατηρούμε τηλεοπτικά κανάλια. Οφείλουμε να πούμε ότι είναι η μοναδική ίσως περιοχή με κατοχυρωμένη την «περιφερειακότητα», υπηρετώντας μια ζητούμενη, σε άλλες εκδοχές, περιφερειακή συνείδηση.

Σήμερα, στις μέρες που διανύουμε, η κατάσταση είναι περισσότερο κρίσιμη για την περιφερειακή τηλεόραση, όπως και για τα υπόλοιπα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης.

Η κρίση έχει χτυπήσει και αυτόν τον τομέα. Η τοπική οικονομία έχει εξαντλήσει τις αντοχές της και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποτελέσει το βαρύ χαρτί για το οπλοστάσιο της συντήρησης της τοπικής δημοσιότητας.

Είναι επίσης αυτονόητο δεν θα μπορούσε να στραφεί όλο αυτό το εγχείρημα σε μια κρατικοδίαιτη λογική, η οποία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να απελευθερώσει μια δημιουργική παρέμβαση σε κοινωνικό επίπεδο.

Είναι επίσης αυτονόητο ότι η περιφερειακή τηλεόραση για να μπορέσει να εξυπηρετήσει τον υψηλότατο στόχο της τοπικής δημοσιότητας, η οποία ως γνωστόν έχει ανεξάντλητα όρια, πρέπει θεσμικά να ανασάνει.

Διαπιστώνουμε όμως ότι αντί για ανάσες ζωής έχουμε αιφνιδιασμούς που επιδρούν σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο. Η υπόθεση με το 2% του Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π.,  είναι μια υπόθεση έμμεσης φορολογίας από το πουθενά. Μια εξέλιξη η οποία αιφνιδίασε την περιφερειακή τηλεόραση και συνολικότερα τα μέσα ενημέρωσης για τη συντήρηση ενός ταμείου, με το οποίο τουλάχιστον τα περιφερειακά μέσα, δεν είχαν καμία εμπλοκή από το παρελθόν. Και όλα αυτά  έρχονται να προστεθούν στην υπερ-φορολόγηση  με τον Ειδικό Φόρο Τηλεόρασης 20%, φόρος για την εγχώρια κινηματογραφική παραγωγή 1,5%, υψηλότατος ΦΠΑ 24%, κλπ. και όλα αυτά επί του τζίρου.

Το θέμα της Digea και το γεγονός ότι θα κληθούν τα περιφερειακά κανάλια, αν δεν αλλάξει το θεσμικό επίπεδο, σε ένα πρόσθετο κόστος μεσομακροπρόθεσμα είναι κι αυτό ένα ακόμη σημείο.

Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι αναφερόμαστε σε επιχειρήσεις οι οποίες επιβιώνουν οριακά σ’ αυτή τη φάση, καθώς καλούνται σε διαρκή τεχνικό εκσυγχρονισμό, για να μπορέσουν να έχουν μια ευπρόσωπη παρουσία στο τηλεοπτικό γίγνεσθαι.

Δεν θέλω να επεκταθώ περισσότερο, μιας και θα μπορούσαμε ενδεχομένως να μιλάμε για ώρες για το «τις πταίει». Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε την προσπάθεια από την κεντρική εξουσία για χειραφέτηση της τηλεόρασης, για αποδυνάμωσή της από άλλα κέντρα εξουσίας (κυρίως οικονομικής), για την αποδυνάμωση της σε σχέση με την «κρατική» διαφήμιση κ.α.

Το ερώτημα που γεννάται είναι ένα και μοναδικό:

Καλά όλα αυτά… Καλές οι διαπιστώσεις… Καλό το να αποδίδουμε και τα του Καίσαρα τω Καίσαρι… Αλλά… Τι μέλλει γενέσθαι ? Τι πρέπει να γίνει από εδώ και στο εξής? Και τελικά… Υπάρχει λύση στο σημερινό αδιέξοδο?

Γνώμη μου είναι ότι ΛΥΣΗ ΥΠΑΡΧΕΙ. Όχι εύκολος δρόμος, όχι εύκολη λύση…. αλλά ωστόσο υπάρχει ! Και αν θέλετε να το προχωρήσω κιόλας… Η λύση είναι ακόμη πιο εφικτή για την Περιφερειακή Τηλεόραση από ότι γενικά… για την Τηλεόραση στην χώρα μας.

Αν μου ζητούσατε να αναφέρω περιφραστικά το ποια είναι αυτή η λύση θα την κατέγραφα σε μια και μόνο πρόταση με 3 λέξεις: ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ ΡΙΖΕΣ  και θεσμική κατοχύρωση και διασφάλιση σε αυτό και σε όλα τα επίπεδα !

-Επιστροφή δηλαδή στον αρχικό ρόλο της Περιφερειακής τηλεόρασης, που είναι ο τοπικός-Περιφερειακός χαρακτήρας της.

-Επιστροφή στις ρίζες, όπου θέλουν την Περιφερειακή Τηλεόραση στο ρόλο της καταγραφής της είδησης, του προβλήματος της γειτονιάς, του χωριού, της μικρής πόλης, της μικρής κοινωνίας μας.

-Επιστροφή στις ρίζες, όπου θέλει την Περιφερειακή τηλεόραση να αφουγκράζεται την τοπική κοινωνία, να μιλάει με τον απλό πολίτη, να τον βάζει συμμέτοχο των θεμάτων, να τον κάνει να αισθάνεται ως μέρος της ενημέρωσης και όχι ως απλός και απαθής δέκτης.

-Την ίδια στιγμή η Περιφερειακή τηλεόραση να λειτουργήσει με ανάλογο τρόπο και ως προς την διαφήμιση. Δεν υποτιμούμε τις μικρές ή τις ακόμη πιο μικρές επιχειρήσεις… Άλλωστε –θέλουν δεν θέλουν κάποιοι- αυτές είναι και το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Αυτές θα είναι αύριο και οι κύριοι οικονομικοί τροφοδότες της Περιφερειακής Τηλεόρασης, Το κράτος πρέπει να διορθώσει πολλά δεινά που έχει δημιουργήσει απέναντι στην  Περιφερειακή Τηλεόραση, όμως με τη μέχρι τώρα στάση του, δεν αναμένουμε  να εξασφαλίσει την οικονομική επιβίωση της Περιφερειακής Τηλεόρασης, ως μέσο ενημέρωσης.

Το γεγονός δηλαδή ότι η Περιφερειακή Τηλεόραση «φέρει» την σφραγίδα του «γνησίου της αντικειμενικότητας της ενημέρωσης» είναι το μεγάλο πλεονέκτημα. Αυτή η σφραγίδα είναι και το μεγαλύτερο όπλο της…μπορεί να χρησιμοποιηθεί  με σωστό τρόπο και δεν πρέπει να χαθεί με κανέναν τρόπο και για κανέναν λόγο !

Βεβαίως θεωρώ ότι η ΕΕΤΕΠ, στις βασικές της θέσεις και αξίες έχει απόλυτο δίκιο.

Κύκλος εργασιών, συρρίκνωση διαφήμισης, προβληματικό ασφαλιστικό, νεόκοποι και αδαείς επιχειρηματίες λόγω πολιτικών συμφερόντων και τόσα πολλά που προφανώς τα γνωρίζετε και θα τα αναλύσετε διεξοδικά.

Ωστόσο θα ήθελα να κάνω μια αναφορά στις αδειοδοτήσεις, που πιστεύω ότι είναι και το πιο καίριο και αμιγώς πολιτικό θέμα:

ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΕΛΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΠΡΑΓΜΑ… ένας τηλεοπτικός σταθμός εθνικής με αυτόν μιας Περιφερειακής εμβέλειας !

Αυτό ΠΡΕΠΕΙ να γίνει κατανοητό από όλους !!!

Αναφερόμαστε σε μέσα που λειτουργούν πολλές φορές για περισσότερα από 20 συναπτά έτη και που σήμερα έρχονται να «ανταγωνιστούν» έχοντας απέναντι πολλές φορές νεόφερτους «επενδυτές» (συνήθως  με offshore εταιρείες) που διαθέτουν χρήματα και  δεν έχουν υποστεί καμία ζημία και φθορά κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Αν θέλουμε έναν υγιή ανταγωνισμό, αν θέλουμε διαύγεια και διαφάνεια……θα πρέπει να δημιουργήσουμε και τις προϋποθέσεις γι’ αυτό.

Δημοπρασίες αδειών ? Με ποια λογική ?

Με μόνο κριτήριο το ποιος θα δώσει τα περισσότερα ? Γιατί δεν θεσπίζονται αντικειμενικά κριτήρια ;

Αν θεωρήσουμε ότι η ενημέρωση είναι μια μορφή εξουσίας και μάλιστα «ελεγκτικού» χαρακτήρα ως προς την πολιτική εξουσία… τότε οι στυγνές δημοπρατικές διαδικασίες δεν έχουν καμία θέση στις αδειοδοτήσεις.

Και ένα Περιφερειακό μέσο που λειτουργεί από το 1990, πως θα ανταπεξέλθει, έναντι κάποιου που σήμερα θέλει να επενδύσει στον χώρο, χωρίς να ξέρουμε καν, ούτε τις προθέσεις αλλά ούτε και τα κριτήριά του ???

Πως θα ανταπεξέλθει κάποιος που στις αρχές του ‘90 με μόνο όπλο του τον ρομαντισμό, και το όνειρό του έφτασε σήμερα μετά από τρεις δεκαετίες συνεχούς ενημέρωσης να πρέπει να λογοδοτήσει απέναντι σε αριθμούς ???

Σε αυτό το σημείο, η Πολιτεία  ΟΦΕΙΛΕΙ να δει το όλο θέμα από την αρχή ! Δεν γίνεται ούτε να συνεχιστεί το θολό τοπίο αλλά ούτε να βάλουμε και επιχειρηματίες με μόνο κριτήριο την καλή οικονομική τους κατάσταση, να αναλάβουν συνολικά την ενημέρωση αυτού του τόπου, τερματίζοντας κόπους, θυσίες και προσφορά στην ενημέρωση χρόνων και δεκαετιών.

Από την πλευρά της, η αυτοδιοίκηση σε όλους τους βαθμούς της, οφείλει να είναι αρωγός σας.

Σας το οφείλει εδώ και πολλά χρόνια… Από τότε που την φέρατε στην επικαιρότητα, που της δώσατε δύναμη στην πολιτική σκηνή του τόπου, από τότε που μαζί περπατήσατε στα εύκολα και στα δύσκολα… και που συμπορευτήκατε από διαφορετικό μετερίζι. αλλά με στόχο πάντα το καλό του τόπου.

Και για να μιλήσω και λίγο την τηλεοπτική σας γλώσσα… Το «μαύρο», δεν θα πέσει από καμιά πολιτική εξουσία και σε κανέναν… όσο εσείς παλεύετε μέσα σε αντίξοες συνθήκες για την ενημέρωση και την ψυχαγωγία των πολλών !

Είμαστε δίπλα σας για να δώσουμε μαζί τον αγώνα, για μια ακόμη φορά…

Η είδηση πολλές φορές μας φέρνει αντιμέτωπους, όπως άλλωστε οφείλει, μέσα από τις διαφορετικές απόψεις… Η ανάγκη όμως για ενημέρωση… θα μας βρει συνοδοιπόρους και συναγωνιστές !

(*)  Αντιπεριφερειάρχης Φθιώτιδας, υποψήφιος Δήμαρχος Λαμιέων

*** Πρόκειται για την εισήγησή του στη σημερινή ημερίδα που έγινε στη Λαμία με θέμα «Περιφερειακή τηλεόραση, χθες-σήμερα-αύριο»

Αφήστε μια απάντηση