Του Σάββα Ιακωβίδη
Ο Τάσσος, ικανότατος, έξυπνος και μεθοδικός πολιτικός, δεν θέλησε ν’ απαγκιστρωθεί από ξεπερασμένες και αποτυχημένες μικροπολιτικές πρακτικές και να καταξιωθεί στον Ελληνισμό ως ο Ηγέτης που όχι μόνο απέρριψε βροντερά, διά του λαού, το έκτρωμα Ανάν, αλλά και ανέτρεψε την καθεστηκυία κομματική και πολιτική τάξη, αλλάζοντας τα δεδομένα της επίλυσης του Κυπριακού. Δεν τόλμησε!
Στην πολιτική και στη διπλωματία, οι ευκαιρίες για σωτήριες και κρατικά ωφέλιμες αποφάσεις, μία φορά παρουσιάζονται. Αυτήν τη βασική αρχή ο πρώην Πρόεδρος της Κύπρου, Τάσσος Παπαδόπουλος, την υποτίμησε. Στις 24/4/2026 συμπληρώθηκαν 22 χρόνια από το βροντερό και σωτήριο ΟΧΙ του κυπριακού Ελληνισμού στο πολιτειακό, κρατικό, νομικό και συνταγματικό τερατούργημα του Σχεδίου Ανάν.
Τι συνέβη και γιατί ο μ. Τάσσος, αντί ν’ αναδειχθεί σε πολιτικό Εθνάρχη, προτίμησε την ιδιότητα του κοινοτάρχη; Η «Σημερινή» με το Ράδιο Πρώτο και το ΣΙΓΜΑ, καθώς και ο Αντέννα και το Συγκρότημα του «Φιλελευθέρου» είχαν συνασπιστεί εναντίον του Σχεδίου. Οι Έλληνες Κύπριοι είχαν χωριστεί σε υποστηρικτές του «ναι» και σε προασπιστές του «όχι» στα χωριστά δημοψηφίσματα, που κακώς δέχτηκε ο Τάσσος.
Δύο 24ωρα πριν από το διάγγελμα του Τάσσου (7/4/2004), ο Διευθυντής του Συγκροτήματος ΔΙΑΣ, Κωστής Ν. Χατζηκωστής, που βρισκόταν για προσκύνημα στο Άγιον Όρος με τον Νίκο Παττίχη (Συγκρότημα «Φιλελευθέρου») και τον Πεύκιο Γεωργιάδη, τότε Υπουργό Παιδείας, μου τηλεφώνησε. Ζήτησε να πληροφορηθεί τι σχεδίαζε ο Τάσσος να πει. Τον ενημέρωσα πως, με βάση πληροφορίες μας, ο Πρόεδρος θα παρέθετε τα θετικά και τα αρνητικά του σχεδίου και θα άφηνε τους πολίτες ν’ αποφασίσουν.
Ο κ. Χατζηκωστής σε έντονο ύφος διερωτήθηκε τι ο Τάσσος πάει να κάνει. «Αυτός γνωρίζει καλύτερα απ’ όλους το Σχέδιο και θα κλοτσήσει την μπάλα της ευθύνης στους πολίτες; Οφείλει να τους καλέσει να το απορρίψουν», πρόσθεσε. Ευθύς αμέσως άρχισε έναν μαραθώνιο τηλεφωνημάτων προς τον Τάσσο και στενούς συνεργάτες του, ώστε να πειστεί να καλέσει τους πολίτες να εκφράσουν ένα βροντερό ΟΧΙ στο Σχέδιο.
Άλλωστε, όπως γράφει και στο γνωστό βιβλίο του: «7 Προεδρικά Πορτραίτα. Τι συζήτησα με τους 7 Προέδρους της Κύπρου» (Β’ έκδοση, Γερμανός, 2023), ο κ. Χατζηκωστής είχε διαβεβαιώσει έγκαιρα τον Τάσσο ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις και αναλύσεις της «Σημερινής», πέραν του 70% των πολιτών θα ψήφιζαν ΟΧΙ. Ο Τάσσος συνέταξε διάφορα προσχέδια διαγγέλματος. Με το τελευταίο κάλεσε τον λαό να μην υποθηκεύσει το μέλλον «στην πολιτική βούληση της Τουρκίας. Να προασπιστεί την Κυπριακή Δημοκρατία λέγοντας ‘‘όχι’’ στην κατάλυσή της». Για να προσθέσει τα εξής κεφαλαιώδη:
«Λυπούμαι, ειλικρινά, γιατί δεν μπορώ ν’ αποδεχθώ και να υπογράψω το Σχέδιο Ανάν όπως, τελικά, διαμορφώθηκε. Παρέλαβα Κράτος διεθνώς αναγνωρισμένο. Δεν θα παραδώσω ‘‘κοινότητα’’ χωρίς δικαίωμα λόγου διεθνώς και σε αναζήτηση κηδεμόνα. Και όλα αυτά έναντι κενών, παραπλανητικών, δήθεν, προσδοκιών. Έναντι της ανεδαφικής ψευδαίσθησης ότι η Τουρκία θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της».
Στην Κύπρο και ειδικά στην Ελλάδα, το διάγγελμα του Τάσου και η δραματική έκκληση στους Έλληνες της Κύπρου ν’ απορρίψουν το Σχέδιο, θεωρήθηκε ως ένα δεύτερο εθνικό ΟΧΙ μετά από εκείνο του Μεταξά. Πολλοί τον χαρακτήριζαν ως νέο πολιτικό Εθνάρχη επειδή διέσωσε την αξιοπρέπεια των Ελλήνων και την Κυπριακή Δημοκρατία από την κατάλυση.
Η 24η Απριλίου 2004 ήταν Σάββατο – και τραγική επέτειος της γενοκτονίας των Αρμενίων από τις σφαγιαστικές ορδές των Τούρκων. Δεν ήταν τυχαία η επιλογή της ημέρας, ως ακόμα μία αισχρή απειλητική υποβολή εναντίον των Ελλήνων της Κύπρου. Όπως ήταν αναμενόμενο, το ΟΧΙ στο Σχέδιο Ανάν προκάλεσε ανείπωτη ανακούφιση στον λαό. Ο Τάσσος είχε μία, μοναδική, ιστορική και ανεπανάληπτη ευκαιρία ν’ αναδειχθεί όντως σε Εθνάρχη με δύο αποφάσεις.
Πρώτον, αφού το Σχέδιο Ανάν απορρίφθηκε συντριπτικά και ήταν άκυρο (null and void όπως παραδέχθηκαν Ανάν και Ντε Σότο), όφειλε να καταθέσει δική μας πρόταση λύσης του Κυπριακού. Δεύτερον, ήταν μοναδική ευκαιρία να ιδρύσει ένα νέο κόμμα, αξιοποιώντας τη δυναμική απ’ όλους τους κομματικούς, πολιτικούς χώρους, ώστε να συνενώσει τους πολίτες με ένα νέο όραμα, μια νέα στρατηγική επίλυσης του προβλήματος και αντιμετώπισης της Τουρκίας.
Ο Πρόεδρος δεν είχε σχέδιο Β’ είτε για το «ναι» είτε για το «όχι». Δεν σκέφτηκε τι θα κάνει μετά το, σωτήριο για την Κυπριακή Δημοκρατία, αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και πώς θα το αξιοποιήσει. Οι έξωθεν και έσωθεν πιέσεις, απειλές και εκβιασμοί και μικροπολιτικές φιλοδοξίες τον εμφάνισαν να πελαγοδρομεί. Και εμφανώς φαίνεται πως επενέργησαν κατασταλτικά.
Πληροφορίες μου λένε πως, αφού το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ήταν προδιαγεγραμμένο, ο Τάσσος συσκέφθηκε στο Προεδρικό με τους εταίρους του, ΑΚΕΛ, ΕΔΕΚ και Οικολόγους για να διαβουλευθούν περί του πρακτέου. Ανάμεσά τους επικράτησε έκδηλη αμηχανία. Ένας εκ των παρισταμένων εισηγήθηκε όπως η ελληνική πλευρά ετοιμάσει δικό μας σχέδιο λύσης αντί ν’ αναμένει σχέδια που τεχνουργούνταν από τους Εγγλέζους σε συνέργεια με τους Τούρκους και τον αδύναμο ΟΗΕ, και είχαν τη σφραγίδα της υποταγής και της κατάλυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Τάσσος απέρριψε την εισήγηση (αλλά αποδέχτηκε, δυστυχώς, την ολέθρια επιδιαιτησία στη σύσκεψη της Ν. Υόρκης, επειδή η τότε πολιτική ηγεσία πήγε εντελώς απροετοίμαστη και στηριζόμενη σε δήθεν δεδομένη άρνηση του Ντενκτάς).
Εκ των υστέρων έγινε κατανοητό γιατί δεν άρπαξε τη μοναδική ευκαιρία να καταθέσει δικό μας σχέδιο και να ανατρέψει μια διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, που οδηγούσε και οδηγεί και σήμερα κατευθείαν προς τουρκικόν κρημνόν και προτεκτορατοποίηση, τουρκοποίηση της Κύπρου.
Πρώτον, δεν ήθελε να συγκρουστεί με τον μεγάλο συνέταιρό του, το ΑΚΕΛ, που, κατά τον μ. Χριστόφια, είπε ΟΧΙ στο Σχέδιο Ανάν για να… τσιμεντώσει το «ναι». Δεύτερον, ο Τάσσος, αντί να δράσει ως μεγάλος Ηγέτης με το φωτοστέφανο τού ΟΧΙ και την ευρύτατη λαϊκή αποδοχή, ενήργησε ως απλός κοινοτάρχης με μικροπολιτικές σκοπιμότητες, επειδή η έγνοια του ήταν οι Προεδρικές του 2008. Τρίτον, πίστευε αφελέστατα ότι το ΑΚΕΛ και ο Δ. Χριστόφιας, έναντι του οποίου έτρεφε ιδιαίτερη συμπάθεια, θα τον υποστήριζαν εκ νέου για την Προεδρία.
Έπεσε τραγικά έξω στους υπολογισμούς του. Ήδη, από τις αρχές του 2007 και μέχρι την άνοιξη ο τότε ΓΓ του ΑΚΕΛ είχε αρχίσει διερευνητικές επαφές και συναντήσεις με διάφορους παράγοντες και πρόσωπα, μεταξύ αυτών και ο διευθυντής της «Σημερινής», Κ.Ν. Χατζηκωστής. Στόχος του ήταν να σφυγμομετρήσει αντιδράσεις και ν’ ακούσει γνώμες και εισηγήσεις.
Όπως μου εξιστόρησε ο κ. Χατζηκωστής, κάποια στιγμή τηλεφώνησε στον Τάσσο και τον πληροφόρησε ότι «ο φίλος σου ο Δημήτρης (Χριστόφιας) θα είναι υποψήφιος το 2008 για την Προεδρία». Ο Τάσσος δεν ήθελε ν’ ακούσει και μάλιστα οργισμένος είπε στον κ. Χατζηκωστή ότι επίτηδες λέει αυτά για να τους βάλει να τσακωθούν!
Όντως, ο Δ. Χριστόφιας εξήγγειλε την υποψηφιότητά του και στον δεύτερο γύρο των Προεδρικών του 2008, με την υποστήριξη του ΔΗΚΟ (αφού ο Τάσσος αποκλείστηκε από τον πρώτο γύρο – είναι άλλο μεγάλο κεφάλαιο γιατί απέτυχε…), εξελέγη Πρόεδρος.
Ο Τάσσος, ικανότατος, έξυπνος και μεθοδικός πολιτικός, δεν θέλησε ν’ απαγκιστρωθεί από ξεπερασμένες και αποτυχημένες μικροπολιτικές πρακτικές και να καταξιωθεί στον Ελληνισμό ως ο Ηγέτης που όχι μόνο απέρριψε βροντερά, διά του λαού, το έκτρωμα Ανάν, αλλά και ανέτρεψε την καθεστηκυία κομματική και πολιτική τάξη, αλλάζοντας τα δεδομένα της επίλυσης του Κυπριακού. Δεν τόλμησε!
Όπως δεν τόλμησε ν’ απορρίψει την επιδιαιτησία. Δεν αξιοποίησε τη δυναμική τού ΟΧΙ. Δεν αντιστάθηκε σε πιέσεις. Φοβήθηκε μήπως μας κατηγορήσουν ότι δεν είμαστε «καλά παιδιά» αφού δεν θέλουμε λύση. Δεν απέρριψε τις μηχανεύσεις ΟΗΕδων και άλλων διαμεσολαβούντων. Προτίμησε να καταφύγει στις γνωστές μικροκομματικές συναλλαγές επειδή ο στόχος του ήταν η επανεκλογή του το 2008. Η Ιστορία μία φορά χτύπησε την πόρτα και ο Τάσσος δεν της άνοιξε…
ΠΗΓΗ: simerini.sigmalive.com