Η πολυδιάσπαση στη χώρα μας της σοσιαλδημοκρατίας -της λεγόμενης και «ευρύτερης κεντροαριστεράς»- θεωρείται από πολλούς -και σωστά- πολιτική «ανωμαλία». Και αυτό γιατί κατακερματίζει τις προοδευτικές δυνάμεις και στερεί από το εκλογικό σώμα έναν ισχυρό, ενιαίο, πόλο κυβερνητικής αντιπολίτευσης.
Το φαινόμενο αυτό κατά την γνώμη μου οφείλεται και στο γεγονός ότι τα κόμματα αποφεύγουν να ορίσουν με σαφήνεια, και πολιτικά, ποιο είναι το οικονομικό μοντέλο που υιοθετούν: ελεύθερη οικονομία; μεικτό οικονομικό σύστημα; κρατικό σύστημα; ή μεικτό με βιωσιμότητα και αειφορία; Εκτός βέβαια από την ΝΔ και το ΚΚΕ, που το κάνουν. Αν αυτό συνέβαινε σε όλους, αναγκαστικά θα υπήρχε η συνισταμένη, που θα δρούσε κεντρομόλα∙ και όχι φυγόκεντρα.
Αυτή η προσέγγιση αγγίζει τον πυρήνα της σύγχρονης πολιτικής επιστήμης, γιατί αναδεικνύει την απουσία σαφούς οικονομικού προσανατολισμού ως τη γενεσιουργό αιτία του κατακερματισμού. Όταν η πολιτική αντιπαράθεση μετατοπίζεται από τα δομικά οικονομικά μοντέλα σε προσωπικές στρατηγικές, τότε η «συνισταμένη» της κοινής πορείας χάνεται.
Η μη σαφής υιοθέτηση οικονομικού μοντέλου προκαλεί την πολυδιάσπαση, γιατί δημιουργείται ιδεολογικό κενό, που οδηγεί στην επικράτηση της προσωποπαγούς πολιτικής και τελικά προκρίνεται ο τακτικισμός, αντί για τη στρατηγική. Χωρίς ξεκάθαρη οικονομική ταυτότητα τα κόμματα επιδίδονται σε έναν γενικόλογο, συνθηματικό καταγγελτικό λόγο. Τα κόμματα επίσης διασπώνται επειδή διαφωνούν κάποιοι «αρχηγοί», όχι γιατί διαφωνούν τα οικονομικά επιτελεία. Και φυσικά, η έλλειψη σταθερού οικονομικού προτύπου οδηγεί σε ευκαιριακές συμμαχίες και ψηφοθηρία, γεγονός που αποξενώνει τους πολίτες και γεννά συνεχώς νέα, θνησιγενή όμως, πολιτικά σχήματα.
Αν τα κόμματα της ευρύτερης σοσιαλδημοκρατίας αυτοπροσδιορίζονταν με βάση το οικονομικό μοντέλο, η ενοποίηση θα ήταν αναγκαστική νομοτέλεια. Όλες οι τάσεις του σοσιαλδημοκρατικού χώρου θα συναντιόνταν κάτω από την ομπρέλα ενός μεικτού συστήματος.
Διαφωνίες πιθανόν να υπήρχαν. Οι διαφωνίες όμως δεν θα οδηγούσαν σε διασπάσεις, αλλά σε έναν εσωτερικό διάλογο για τις επιμέρους ισορροπίες. Θα δημιουργούνταν έτσι ένα συμπαγές μέτωπο απέναντι στην καθαρή ελεύθερη οικονομία. Η ύπαρξη ενός καθαρού οικονομικού αντίλογου θα ανάγκαζε τον χώρο να λειτουργήσει ως ενιαίος πόλος απέναντι στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο της κυβέρνησης.
Και τι συμβαίνει σήμερα κατά κόρον; Επειδή αυτή η οικονομική συνισταμένη απουσιάζει, παρατηρείται το παράδοξο, κόμματα με σχεδόν ταυτόσημες οικονομικές προτάσεις στα προγράμματά τους, να αρνούνται να συνυπάρξουν σε ενιαίο κομματικό φορέα, επειδή εστιάζουν σε δευτερεύουσες πολιτισμικές ή προσωπικές διαφορές.
Στέφανος Σταμέλλος